آموزشی

روش مطالعه PQ5R

مطالعه به روش pq5r
نوشته شده توسط پدیده کاشانی

مطالعه باید بر اساس یکی از سیستم‌های مطالعاتی باشد تا کارایی لازم را داشته باشد، در زیر به یکی از کارآمدترین این سیستم‌ها می‌پردازیم:

سیستم مطالعاتی PQ5R

این عبارت از حروف اول کلمات زیر گرفته شده است که در ادامه به شرح هر کدام می‌پردازیم،

مرحله پیش مطالعه Preview

پیش مطالعه خود به دو قسمت کلی و جزیی تقسیم می‌شود:

الف- پیش مطالعه کلی:

در پیش مطالعه کلی، کتاب را در دست می‌گیریم و آن را به ترتیب فصول ورق می‌زنیم، مقدمه کتاب و تیترهای درشت و عناوین مهم را می‌خوانیم و به طور خلاصه با ساختار کتاب آشنا می‌شویم.

تذکر۱: پیش مطالعه کلی، برای هر کتاب و یا جزوه‌ای، فقط یک‌بار، آن هم در ابتدای سال انجام می‌شود و کتاب‌های سال قبل نیازی به پیش مطالعه کلی ندارند.

تذکر۲: در موقع پیش مطالعه کلی فقط به مطالب و تیترها نگاه می‌کنید و لزومی ندارد به ریز مطالب دقت کنید و کاملا به صورت سرسری فقط مطالب را نگاه کنید.

تذکر۳: پیش مطالعه کلی در حکم ایجاد فایل جدید و یا قفسه بندی ذهن‌تان جهت ذخیره اطلاعات است و این امر بدیهی است که اگر می‌خواهید از یک کمد به نحو احسن استفاده کنید و سپس اطلاعات را در آنذخیره کنید و سپس اطلاعات را در آن ذخیره کنید و اگر این کار را نکنید به صورت درهم و برهم در مغز (همان کمد با موضوع بحث ما) ذخیره می‌شود و میزان فراموشی زیاد می‌شود

ب- پیش مطالعه جزیی

یک سوال: چگونه روزنامه می‌خوانید؟ از اول تا آخر روزنامه را می‌خوانید و حفظ می‌کنید و یا اینکه اول تیترها و شکل‌ها را نگاه می‌کنید و سپس برمی‌گردید و جاهایی را که علاقه‌مند هستید مطالعه می‌کنید؟پس در موقع مطالعه و درس خواندن نیز باید به همین صورت عمل کنید یعنی قبل از آغاز مطالعه هر فصل از کتاب یا هر بخشی از جزوه ابتدا آن چند صفحه را به مدت ۲ الی ۵ دقیقه نگاه کنید، با مطلب آشناشوید و سپس درس خواندن را شروع کنید. به این کار پیش مطالعه جزیی می‌گویند که همیشه قبل از آغاز مطالعه باید انجام دهید

Questioning سوال‌گذاری

یک سوال: اگر خلاصه اخبار را نگاه کرده باشید و بدانید چه خبر است و خبر مهمی از نظر شما نباشد، آیا می‌نشینید و اخبار را تا انتها دنبال می‌کنید، یا اینکه کانال تلویزیون را عوض می‌کنید و جایی را کهدوست دارید می‌بینید؟

 این دقیقا اتفاقی است که در موقع دس خواندن انجام می‌شود. یعنی چون نمی‌دانید که چه می‌خواهید بخوانید مرتبا در موقع درس خواندن حواستان پرت می‌شود، ولی اگر قبل از شروع مطالعه از تیترهای درشت وعناوین سرفصل چند سوال طرح کنید مانند:

  • نیازمندی جهان به خدا یعنی چه؟
  • خداوند، نور هستی به چه معناست؟
  • معنا و مراتب توحید چیست؟

حالا کلاهتان را قاضی کنید در موقع درس خواندن به دنبال پیدا کردن پاسخ این سوال‌ها هستید یا به دنبال اینکه چرا فلان اتفاق افتاد و چرا این چنین شد و آن‌چنان؟ پس بیایید با خودمان صادق باشیم، مراحلسوال‌گذاری مرحله سخت و وقت‌گیری است ولی به طور چشمگیری تمرکز حواس را افزایش می‌دهد.

تذکر۱: از هر ۳ یا ۴ صفحه اگر یک سوال کلی طرح کنید کافی است و نیازی نیست سوالات زیادی استخراج کنید.

تذکر۲: برای اینکه در این مرحله شرطی بشوید، بر روی میز کتابخانه خود روی کاغذ بنویسید Q که هر وقت این علامت را می‌بینید یادتان بیفتد که باید سوال‌گذاری کنید. قبل از مراحل حین مطالعه، مطالعه را از جنبه دیگری نیز مورد بررسی و ملاحظه قرار دهیم. مطالعه شامل ۳ بخش است:

الف- یادگیری

ب- به‌خاطر سپردن

ج- یادآوری

از سیستم‌ها و روش‌های مطالعاتی، آن دسته‌ای موفق هستند که بر روی به خاطر سپاری و یادآوری کار بیشتری کردند و این درست همان قسمتی است که از نظر آموزش و پرورش و دبیران و مشاوران ما دورمانده است یعنی تمام هم و غم سیستم آموزشی ما بر روی یادگیری است و کار و تلاشی برای مراحل به‌خاطر سپاری و یادآوری انجام نمی‌شود که تا حدود ۷۰ درصد اهمیت بیشتری نسبت به یادگیری داشتهباشد.

از این رو آنچه در سیستم PQ5R گفته می‌شود در وهله اول شاید کمک چندانی به افزایش یادگیری نکند (البته این چنین نیست) ولی به خاطر نقش چشمگیری که در به خاطر سپاری و یادآوری مطالب داراست، سبب بالا بردن اعتمادبه‌نفس فرد و یادگیری هتر و بیشتر می‌شود. تا مقالع بعدی عادت کنید به پیش‌مطالعه و سوال‌گذاری تا در شماره بعد وارد مراحل حین مطالعه Reading و خلاصه نویسی Record شویم.

دیدگاه خود را بیان کنید